Rosa Balistreri – badania artystyczne dla teatru
Artystyczna rezydencja badawcza Justyny Kowalskiej i Olgi Wardęgi na Sycylii realizowana w ramach programu individual mobility Culture Moves Europe z ramienia Goethe-Institute
23.08- 12.09.2026 – Palermo
Rosa Balistreri była sycylijską pieśniarką ludową, która z biedy, przemocy i więzienia zrobiła pieśń. Śpiewała przeciw patriarchatowi, nędzy i mafii głosem, którego nie da się pomylić z żadnym innym. Przez 21 dni jeździłyśmy jej śladami, żeby zebrać materiał do scenariusza i koncepcji scenograficznej spektaklu.
Głosy
Do Palermo zaprosiła nas Matilde Politi, sycylijska pieśniarka i etnomuzykolożka, która była naszą główną konsultantką. Dalej prowadziła nas już sama wyspa: jedna rozmowa otwierała następną. Pino Apprendi, założyciel Centro Studi Tradizioni Popolari „Alberto Favara”, opowiadał o Rosie i o tym, co odkrył, porządkując jej archiwum. Gianni Rivela wprowadził nas w niuanse tradycji cantastorie, śpiewających opowiadaczy, i zaprosił na swój spektakl. Angela Albanesi, pieśniarka prowadząca gospodarstwo permakulturowe, dzieliła się sycylijskimi legendami i mówiła o tym, jak muzyka wyrasta z pracy w polu.
Były też rozmowy, których nikt nie planował. W wiejskim barze rolnicy spierali się z muzykami o to, czym właściwie był głos Rosy, skąd wzięła się sycylijska tarantella i czym różni się od pizziki. Od muzyki szybko przechodziło się do historii wyspy, mafii, losu kobiet i ciężkiej pracy na roli. Z tych świadectw powstaje scenariusz.
Miejsca
W Palermo przeprowadziłyśmy najwięcej rozmów, ale też mogłyśmy poznać miejsce w którym Rosa spędziła trudne chwile swojego źycia. Na targu Ballarò, obok kościola, gdzie mieszkała Rosa, zanim uciekła do Florencji, nagrałyśmy dźwięki, które wejdą do warstwy dźwiękowej spektaklu.
W Licacie, rodzinnym mieście artystki, po Muzeum Rosy Balistreri oprowadził nas Nicolò La Perna, autor książki „Rosa Balistreri – Rusidda… a licatisa”. No Mafia Memorial w Palermo i Portella della Ginestra, pomnik ofiar masakry, postawiły nas wobec historii mafijnej przemocy, o której śpiewała. Valle dei Templi i muzeum archeologiczne w Licacie odsłoniły starszą warstwę Sycylii, tę z greckich mitów.
Pejzaże i architekturę rejestrowałyśmy z myślą o scenografii, kostiumach i projekcjach.
.
Ciąg dalszy
Stowarzyszenie kulturalne Meraki Testa dell’Acqua, w którym przygotowywałam się do rezydencji w Palermo, wyraziło zainteresowanie by gościć warsztaty Matilde Politi i wymianę między sycylijskimi i polskimi aktorkami i muzykami w 2027 roku.
Zapraszamy do współpracy!
Kontakt: kontakt@justynakowalska.pl